Al kun je stilte niet zien, toch hebben veel kunstenaars in de loop der eeuwen geprobeerd die geluidloosheid, rust en vredigheid te verbeelden. Schrijver en essayist Joost Zwagerman raakte gefascineerd door het onderwerp en stelde een tentoonstelling samen met stilte als rode draad. Met bijna honderdvijftig werken biedt Silence out loud een overzicht van vooral Nederlandse en Belgische kunstenaars uit de tweede helft van de twintigste eeuw. Zwagerman werkte twee jaar aan de voorbereiding van de tentoonstelling en kreeg daarbij volledig de vrije hand.
Silence out loud
Een tentoonstelling van Joost Zwagerman
Eeuwige waarde en eeuwige waarheid
Bij de voorbereiding schreef Zwagerman: ‘Ik heb een aantal kunstenaars op mijn verlanglijstje die hopelijk van Silence out loud een onontkoombare tentoonstelling maken. Een tentoonstelling waarin, in onze tijden van kakofonie en hoogtonigheid, de eeuwige waarde en, schrik niet, de eeuwige waarheid van de stilte wordt verbeeld (…). En nu houd ik mijn mond. Straks mag iets anders weerklinken: Silence out loud.’
The issue of silence
De titel verwijst naar een citaat van de Amerikaanse kunstenaar Robert Ryman, van wie ook werk te zien is op de tentoonstelling: ‘I want to raise the issue of silence’. Alle kunstenaars verbeelden dit thema op hun eigen manier; zoveel kunstenaars, zoveel vormen van stilte. Zwagerman zei daarover: ‘Stilte is de afwezigheid van geluid, natuurlijk. Maar dat is slechts de formele omschrijving. Stilte is in onze beleving zoveel meer dan dat (…). Totaal en ultiem stil is het in de wereld nooit, zo ook niet in Silence out loud.’
Bergen
Joost Zwagerman (Alkmaar, 1963 – Haarlem, 2015) schreef over beeldende kunst en sprak erover op televisie. Niet eerder bereidde hij zo’n grote tentoonstelling voor. Met Bergen heeft hij – ook dankzij de kunst – een bijzondere band die terug gaat tot zijn jeugd in Alkmaar. Daar maakte hij op de middelbare school kennis met het werk van Lucebert, de dichter en beeldend kunstenaar die in Bergen woonde. Tot dan toe zag hij Bergen als een wandeldorp voor zijn ouders en opa en oma. Plotseling veranderde dat in ‘een magische plek waar kennelijk afgevaardigden uit dat onherkenbare rijk van de literatuur en kunst zich hadden verschanst’. Met deze tentoonstelling keert Zwagerman terug naar zijn roots.
Kunstenaars
Kunstwerken
Koen Vermeule
Nachtlandschap
1999